English |
PrintDe deelnemingsvrijstelling beoogt een vrijstelling te verlenen voor alle voordelen die voorvloeien uit de eigendom van een kwalificerende deelneming.
De voordelen kunnen zowel positief als negatief zijn. Het uitgangspunt is dat winsten niet worden belast en verliezen fiscaal niet aftrekbaar zijn.
Voor de fiscale aftrek van verliezen wordt een uitzondering gemaakt voor kwalificerende liquidatieverliezen en afwaarderingsverliezen.
De reikwijdte van de vrijstelling is door de jaren heen behoorlijk uitgebreid. De belastingbetaler heeft bewezen creatief met de vrijstelling om te kunnen gaan, waardoor de wetgever zich genoodzaakt zag om de reikwijdte van de vrijstelling steeds verder te nuanceren. Zie het hieronder opgenomen overzicht van inkomsten die onder bepaalde voorwaarden voor de deelnemingsvrijstelling kunnen kwalificeren.
De deelnemingsvrijstelling is onder andere van toepassing op:
1. Dividend
De vrijstelling kan worden toegepast op van de deelneming ontvangen dividend.
Dit omvat zowel het formeel gedeclareerde dividend als het "verkapt dividend". Met "verkapt dividend" wordt bedoeld: ieder winstbestanddeel van een moedermaatschappij dat volgens de Nederlandse fiscale regels eigenlijk thuis hoort op het niveau van een (directe of indirecte) dochtermaatschappij. De oorsprong van het verkapt dividend kan liggen in de kosten/ inkomsten sfeer of vermogensfeer.
Indien bijvoorbeeld de moedermaatschappij een rekening stuurt aan de dochtermaatschappij zonder onderliggende prestatie, maar die toch door de dochtermaatschappij wordt betaald louter en alleen vanwege de aandeelhoudersrelatie, dan zal voor de heffing van de vennootschapsbelasting deze betaling worden aangemerkt als een verkapt dividend. In feite is dit een correctie op de fiscale winstbepaling van zowel de moedermaatschappij als de dochtermaatschappij; door het kwalificeren van de betaling als verkapt dividend is het ontvangen bedrag bij de moedermaatschappij niet belast (dividend - deelnemingsvrijstelling) en bij de dochtermaatschappij niet aftrekbaar (dividend).
2. Vermogenswinst
De winst (of het verlies) die door de moedermaatschappij wordt gemaakt bij de vervreemding van de deelneming valt onder de deelnemingsvrijstelling. Ook de winst bij liquidatie is vrijgesteld.
De vrijstelling is eveneens van toepassing op koersresultaten op een (buitenlandse) deelneming. Voordelen ten gevolge van transacties waarmee het koersresultaat op een deelneming worden afgedekt, kunnen alleen na voorafgaande goedkeuring van de belastingdienst onder de reikwijdte van de deelnemingsvrijstelling worden gebracht.
Onder bepaalde voorwaarden kunnen kwalificerende liquidatieverliezen en afwaarderingsverliezen fiscaal aftrekbaar zijn.
Het komt regelmatig voor dat een aandelenbelang niet gedurende de gehele periode van bezit als deelneming kwalificeert. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen bij uitbreiding van een belang dat kleiner is dan 5% naar een belang van 5% of meer. De deelnemingsvrijstelling zal dan alleen kunnen worden toegepast op de voordelen die verband houden met de periode waarin wel aan de voorwaarden voor toepassing van de deelnemingsvrijstelling is voldaan (compartimentering). Bijvoorbeeld bij verkoop van een deelneming die op het moment van verkoop aan de voorwaarden van de deelnemingsvrijstelling voldoet, is het dus mogelijk dat een gedeelte van de verkoopwinst niet is vrijgesteld indien de deelnemingsvrijstelling niet gedurende de gehele periode van het bezit van de aandelen van toepassing was.
3. Inkomsten uit winstbewijzen
Inkomsten uit winstbewijzen kunnen kwalificeren voor de vrijstelling. Indien de verkrijging of het aanhouden van de winstbewijzen verband houdt met het aandeelhouderschap dan kan de vrijstelling op de inkomsten uit de winstbewijzen worden toegepast.
4. Rente ontvangen op schuldvorderingen
Indien door de moedermaatschappij een lening wordt verstrekt aan een dochtermaatschappij onder dusdanige voorwaarden dat deze lening in feite gelijkgesteld moet worden met het verschaffen van eigen vermogen, dan wordt de op deze lening betaalde rente voor de Nederlandse belastingheffing behandeld als ware het een dividend. De lening moet voldoen aan wettelijk gestelde voorwaarden. Meestal zal het moeten gaan om een vorm van winstdelende lening.
Indien de lening aan een buitenlandse dochtermaatschappij is verstrekt geldt als additionele voorwaarde voor het toepassen van de vrijstelling, dat de betaalde rente in het buitenland op het niveau van de dochtermaatschappij niet in aanmerking wordt genomen bij de belastingheffing, oftewel in het buitenland niet aftrekbaar is.
5. Earn-out betalingen en correctie koopprijs
Bij de verkoop van een deelneming komt het nogal eens voor dat de koopprijs niet in één keer maar in termijnen wordt verschuldigd. Indien het aantal of de omvang van deze termijnen op het moment van verkoop nog niet vaststaan (bijvoorbeeld omdat zij geheel of gedeeltelijk afhankelijk zijn van de toekomstige winst van de verkochte deelneming), dan zal de deelnemingsvrijstelling kunnen worden toegepast op de waardeveranderingen van dat recht.
Deze regel geldt zowel voor de betaler van de termijnen als voor de ontvanger, in ieder geval voor zover zij aan de Nederlandse belastingheffing zijn onderworpen.
Hetzelfde geldt voor correcties op de koopprijs van een deelneming, bijvoorbeeld ten gevolge van het inroepen van een balansgarantie door de koper van de deelneming.
Toepassing van deze regel heeft in de praktijk tot nogal wat onduidelijkheid geleid wat heeft geresulteerd in aanvullend beleid.
6. Voordeel bij liquidatie of inkoop eigen aandelen
Het voordeel dat wordt gerealiseerd bij liquidatie van een deelneming of door inkoop van eigen aandelen door een deelneming valt onder de deelnemingsvrijstelling.
7. Valutaresultaten op leningen
Vanaf 1 januari 2004 vallen valutaresultaten op leningen aangegaan ter financiering van deelnemingen niet langer onder de deelnemingsvrijstelling. Voor oude jaren die nog niet definitief zijn geregeld kan op basis van jurisprudentie eenzelfde standpunt worden ingenomen, waarbij echter een eventueel koersresultaat met de renteverplichting moeten worden gesaldeerd. Indien een positief resultaat resteert kan hiervoor alsnog de deelnemingsvrijstelling worden ingeroepen. Voor meer informatie verwijzen wij naar de beleidsnotitie inzake aftrek kosten deelneming.